Tahvil Nedir? Türleri ve Faizleri Nelerdir?

Tahvil; yatırımcıların devletin ya da kurumsal firmaların finansman ihtiyaçlarını karşılayabilmek için onlara borç verdikleri ve bu süre içerisinde faiz geliri elde ettikleri yazılı bir senettir. Sabit getirili menkul kıymetler sınıfında yer alan bir yatırım aracıdır. Tahvillerin nominal değerlerinin alt ve üst sınırlarını tahvil ihraççısı belirlemektedir. Tahvil alanların şirketin karı ve zararı üzerinde herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Ayrıca tahvilini aldığı şirketin yönetimi ile ilgili de bir söz hakkı yoktur. Faiz ve anapara dışında herhangi bir talepte bulunamayacağı için tahvil sahibi elde edeceği getiriyi öncesinde bilmektedir.

Tahvilin Tanımı Nedir?

Tahvil; devlet veya özel şirketlerin borç alıp sermaye olarak kullanmak için çıkardıkları ve aynı zamanda sahibine de faiz getirisi sağladıkları borçlanma senetlerine verilen isimdir. Tahviller yazılı senetlerdir, vadeleri ise; 1 seneden daha fazladır.

Çıkartılma ve alım sürecine bakıldığında; paraya ihtiyacı olan bir özel şirket, borçlanma yolu ile para ihtiyacını karşılamak için tahvil çıkartma yoluna gidebilmektedir. Yatırımcılar faiz getirisini yatırım stratejilerine uygun görürler ise; satın alım yapmaktadırlar. Şirketler de bu yatırımcılara belirli periyotlarda faiz ödemeleri yapmaktadırlar. Şirketlerin çoğunluğu 6 aylık dönemlerde faiz ödemeleri yapmaktadırlar. Tahvilin vade sonu geldiğinde ise; şirket anapara karşılığında yatırımcıdan tahvili istemektedir. Hem yatırımcı faizden kar elde etmektedir hem de şirket borcunu bu şekilde kapatmış olmaktadır. Tahvil alım satım işlemi yapılmasının amacı ve sürecin işleyişi bu şekildedir.

Tahvilin Tarihçesi Nedir?

Ortaçağ döneminden beri tahvil kullanılmaktadır. Ortaçağ döneminde devletlerin savaş masraflarının finanse edilebilmesi amacı ile kullanılmaktaydı. Halkın vergi yükünü arttırmak yerine tahvil ile borçlanmayı tercih etmişlerdir. Bu sayede sadece tahvil alabilecek güce sahip olan zenginler devlete borç vermiş olmaktadır ve maddi gücü olmayanlar mağdur olmamaktadır. Dolayısı ile savaş konusunda devlete karşı herhangi bir baskıları olmamaktadır. Aynı zamanda tahvil alanlar, faiz geliri de kazanmış olmaktadırlar.

Tarihte bilinen ilk tahvil 1157 yılında çıkartılmıştır. Venedik Bankası’nın çıkarttığı bu tahvilin esas amacı, İstanbul’daki bir savaşın finanse edilmesidir. Türkiye’de de 11974 yılında Kıbrıs Barış Harekatı için çıkartılmıştır. Kıbrıs Barış Harekatı için çıkartılan tahviller %11 faizli ve 1.000 lira nominal değerli tahvillerdi. Tahvillerin üzerinde yazan kullanım amacı; Barış Harekatı Borçlanma Tahvili olmaktaydı. Ayrıca tarihte devletin deprem ve savaş gibi birçok konuda finansman sağlayabilmek için tahvil çıkarttığı örneğine de rastlanmaktadır.

Tahvil Faizi Ne Anlama Gelir?

Tahvil çıkartan tarafın, alan tarafa ödediği paraya tahvil faizi ismi verilmektedir. Yatırımcılar belirli periyotlarda satın aldıkları tahvilden tahvil faizi almaktadırlar. Hem özel şirketlerin hem devletin çıkarttığı tahvillerden faiz alınabilmektedir. Özel şirketlerden alınan tahvil faizi ile devlet tahvilleri kıyaslandığında; devlet tahvillerinin risk oranı daha az olmaktadır. Ancak devlet tahvillerinden elde edilecek olan gelir de daha az olmaktadır. Özel şirketlerin tahvillerinden elde edilebilecek gelir oranı daha fazla olduğu için çoğu yatırımcı devlet tahvillerine yönelmemektedir.

Özel şirket tahvillerine yönelenlerin alım yapacakları şirketi iyi analiz etmeleri gerekmektedir. Risk oranı daha düşük olan şirketlerin tahvillerine yönelmelidirler. Faiz getirisi ile risk oranı doğru orantılıdır. Dolayısı ile şirketlerin faiz getirileri ile risk oranları iyi analiz edilmeden yatırım yapılmalıdır. Çünkü faiz getirisi diğerlerine göre çok uçuk derecede daha yüksek olan tahviller ile karşılaşıldığında; şirketlerin kredibilitesi varsa yatırımcıya borçlanmak yerine bankaya borçlanmayı tercih edeceği hesaba katılmalıdır.

Tahvil İle İlgili Terimler Nelerdir?

Hükümet tarafından çıkarılan tahviller, government bond ismi ile anılmaktadır. Hazine tarafından çıkartılmış olanlar ise; treasury bond olarak bilinmektedir. Ayrıca t-bond da kısaltılmış halidir. Özel şirketlerin çıkarttıkları tahviller ise; corporate bond olarak adlandırılmaktadır. Tahvil terimlerinde eğer bond yerine bill kelimesi tercih edilir ise; bu tahvilden değil de bonodan bahsedildiği anlamına gelmektedir. Tahvil ile ilgili Türkçe terimler aşağıda verilmiştir:

  • Nominal değer: Tahvil senedinin üzerinde yazılı olan değere verilen isimdir. Tahvilin vadesinin bitmesi ile beraber yatırımcı tahvilin üzerinde yer alan parayı teslim almaktadır. Bir nevi anapara olarak da görülebilmektedir.
  • Kupon oranı: Bu oranın hesaplanabilmesi için tahvilin nominal değeri üzerinden yüzdelik getirisinin bilinmesi gerekmektedir. Örnek vermek gerekir ise; 1.000 dolar nominal değere sahip olan bir tahvilin faiz oranı %12 ise; yıllık getirisi 120 dolar olarak hesaplanmaktadır.
  • Kupon tarihleri: Tahvil çıkartan devlet veya özel şirketlerin tahvil alımı yapmış olan yatırımcılara faiz ödemesi yapacakları tarih aralıklarına verilen isimdir.
  • Tahvil ihraççısı: Tahvili çıkartıp piyasaya süren taraf tahvil ihraççısı olarak isimlendirilmektedir. Dolayısı ile devlet veya özel şirketler tahvil ihraççısı olarak görülmektedir.
  • Vade: Tahvilin geçerli olduğu süreye verilen isimdir. Vade bittiğinde nominal değerin ödemesi yapılmaktadır. Hem vade bitiminde ödenebilmektedir hem de vade bitene kadar taksitler halinde ödenebilmektedir.

Tahvillerin Nitelikleri Nelerdir?

Tahvillerin özellikleri aşağıdaki gibidir:

  • Kıymetli evrak olarak geçmektedirler. Dolayısı ile kıymetli evraklar için geçerli olan hükümler, hukuk kapsamında tahviller için de geçerlidir.
  • Borç senedi olarak geçmektedir. Esasında yatırımcı tahvil ihraççısı olan devlete veya özel şirkete borç vermiş anlamına gelmektedir. Bu borcun senedi ise; tahvildir.
  • Yatırımcı için alacak senedi, tahvil ihraççısı için borç senedidir.
  • Tahvillerin nominal değerinin altında bir değer ile ihraç edilmesi durumunda; iskontolu tahvil ismi verilmektedir. Nominal değerin ne kadar altında ihraç edilmiş ise; o kadar iskontodan yararlanıldığı için iskonto tahvil getirisi haline gelmiş olmaktadır.
  • Yatırımcının adına düzenlenebileceği gibi hamiline olarak da tahvillerin düzenlenmesi mümkündür.
İlginizi çekebilir:  Finansal Kaldıraç Nedir? Kaldıraçlı İşlem & Oran Hesaplama
tahvil
Tahvil Nedir? Türleri ve Faizleri Nelerdir?

Tahvil Türleri Nelerdir?

Kuponlu ve kuponsuz olmak üzere tahvillerin iki türü bulunmaktadır. Ayrıca devletin iç piyasadan değil, dış piyasadan borçlanmak için sattığı ve dolar ya da euroya dayalı tahviller bulunmaktadır. Bunların isimleri ise; Eurobond olmaktadır. Ayrıca yatırım çeşidine göre de tahvil türleri sınıflandırılabilmektedir. Yatırım çeşidine göre tahvil türleri; devlet tahvilleri, özel sektör tahvilleri, hamiline tahviller, nama yazılı tahviller, primli/iskontolu tahviller, başa baş tahviller, ikramiyeli tahviller, sabit veya değişken faizli tahviller, endeksli tahviller, garantili veya garantisiz tahviller olmaktadır.

Kuponlu Tahvil Nedir?

Üzerinde hangi periyotlarda ve ne kadar süre faiz ödemesi yapılacak ise; buna göre belirlenmiş olan sayıda kupon bulunmaktadır. 6 aylık dönemlerde faiz ödemesi yapılan ve 2 yıl vadeli olan bir tahvilde 4 adet kupon bulunmaktadır. Kuponların kopartılabilmesi mümkündür. Koparılıp teslim edilen kuponların değerinde faiz getirisi elde edilmektedir. Dolayısı ile tahvilde bulunan kupon sayısı oldukça önemlidir. 6 aylık periyotlarda değil de 3 aylık periyotlarda ödemelerin yapılacak olması durumunda; faiz geliri tekrar faize yatırılabilmektedir ve bu sayede bileşik faiz geliri sağlanmış olmaktadır.

Kuponsuz Tahvil Nedir?

Kupon bulunmadığı için faiz geliri de getirmemektedir. İskontolu tahvil olduğu için tahvilin nominal değeri üzerinden iskonto uygulanmaktadır ve bu şekilde gelir elde edilmektedir. Kuponlu tahvil ile farkı değerlendirildiğinde; kuponlu tahvilde faiz geliri kuponlar ile alınmaktadır, kuponsuz tahvilde ise kuponlar ile biriktirilmiş olan faiz geliri en başta teslim alınmış gibi farz edilebilmektedir.

Devlet Tahvilleri Ne Demektir?

Devletin çıkarttığı tahvillere verilen isimdir. Hazine tahvili olarak da isimlendirilebilmektedir. Çıkarılma amacı, tahvilin üzerinde yer alabilmektedir. Örnek vermek gerekir ise; 1977 yılında devletin çıkarttığı tahviller; savunma harcamalarına kaynak oluşturmak amacı ile çıkartılmıştır. Üzerinde de savunma borçlanması tahvili ibaresi yer almaktadır.

Özel Sektör Tahvili Nedir?

Başta bankalar olmak üzere özel sektörde faaliyet gösteren şirketlerin çıkarttıkları tahviller, devlet tahvilleri olarak isimlendirilmektedir. Riskli tahvillerdendir ve faiz getirisi de yüksektir. Ancak çıkartan şirketin iflası da olası olduğu için hangi şirketin tahvilinin alındığına dikkat edilmesi gerekmektedir.

Hamiline Tahvillerin Tanımı Nedir?

Yazılı olan hamiline tahvilin kelime anlamına bakıldığında; hamil kelimesi taşıyan anlamında kullanılmaktadır. Hamal ve hamile de bu kelimeden türemiş sözcüklerdir. Tahvilin alacaklısı, belgesine fiziken sahip olabilmektedir. Bu sebeple hamiline tahvile kim sahip ise; hakları da o kişide olmaktadır. Tahvilin üzerinde hamiline aittir ibaresi yer almaktadır.

Nama Yazılı Tahviller Nedir?

Tahvil belgesinin üzerinde nama yazılı olduğuna dair ibare bulunmaktadır. Ayrıca sahibinin ismi, soyismi ve bilgileri de tahvilin üzerinde yer almaktadır. Nama yazılı tahvil sahibinden başka birinin eline geçse de kişi bu haklarından sahibi dışında birinin yararlanabilmesi mümkün olmamaktadır.

Primli-İskontolu ve Başabaş Tahvil Ne Demektir?

Kuponlu ve kuponsuz tahvillerin yerine primli, iskontolu ve başabaş tahvil kelimeleri de kullanılmaktadır. Üzerinde eğer yazılı bir değer var ise; yatırımcı tahvil faizi üzerinden kar elde etmektedir. Bu faizleri alabilmesi için ise kuponları vermesi gerekmektedir. Vade bittiğinde ise; tahvil belgesini götürüp anaparasını alması gerekmektedir. Başabaş tahvil, bu türe verilen isimdir.

Tahvilde kuponun olmadığı durumlarda ise; yatırımcı düşük fiyattan tahvil alarak gelir elde edebilmektedir. İskontolu veya primli tahvil ismi ile anılan bu tahviller üzerinden elde edilen getiri, iskonto miktarı kadardır. Kuponun olmaması, tahvil faizi elde edilememesine neden olmaktadır.

Sabit veya Değişken Faizli Tahviller Neye Göre İsimlendirilmektedir?

Tahvilin faiz getirileri sabit ise; sabit faizli tahvil olarak adlandırılmaktadır. Ancak eğer faizleri değişken faizli ise; değişken faizli tahvil olarak isimlendirilmektedir.

Endeksli Tahvillerin Özellikleri Nelerdir?

Yatırımcıların enflasyon riskine karşı korunabilecekleri tahvil türünün ismi; endeksli tahvildir. Vadesi bittikten sonra alınacak olan anapara, belirli bir ürüne endekslenerek ödenmektedir. Bu sayede enflasyon dolayısı ile anaparanın erimesi engellenebilmektedir. Anapara hangi ürün üzerine endekslenmiş ise; bu ürün üzerinden anapara yeniden hesaplanmaktadır ve vade sonunda hesaplanan tutar ödenmektedir. Örnek vermek gerekir ise; altın ve döviz gibi ürünlere endekslenebilmektedir. Altına endekslenmiş olan bir tahvile yatırım yapan yatırımcı; vade sonunda altın fiyatları ne kadar artmış ise anapara da aynı oranda artacağı için bu hesaplama doğrultusunda kar elde etmektedir.

Garantili veya Garantisiz Tahvil Ne Demektir?

Özel şirket ve bankalar eğer tahvili alan tarafa garanti sunarlarsa; garantili tahvil olmaktadır. Garanti sunulmaması durumunda; garantisiz tahvil olarak isimlendirilmektedir.

Tahvil mi Forex mi Daha Karlıdır?

Tahvil ve Forex karşılaştırması yapıldığında; her ikisi de yatırımcılara kar sağlama avantajı sunmaktadır. Sundukları kar fırsatı arttıkça, yatırımın riski de artış göstermektedir. Ancak tahvilin riski Forex’e göre daha az olmaktadır. Özellikle devlet tahvillerinde risk yok denecek kadar düşük olmaktadır. Ancak Forex’in sunduğu yatırım ve kar avantajları, tahvile göre daha fazladır. Forex’te işlem yapıldığında istenen zaman yatırım araçları elden çıkartılabilmektedir.

forex eğitim kitapları

Tahvillerin bir başkasına satılabilmesi mümkündür. Fakat likidite sağlandığında elden çıkartılabilmektedir. Alacak kişi bulmak da kolay olmamaktadır. Ancak likit olmasının sağlanabilmesi için hamiline tahvil tercih edilmelidir. Bu da tahvil sahibi için risk oluşturmaktadır. Tahvil çalınır ise; hem tahvilin getirisinin hem de nominal paranın alınma riski olmaktadır. Güvenlik açısından tahvil ve Forex karşılaştırması yapıldığında; Forex’te hesap sahibinin bilgisi dışında parasının başka bir yere aktarılması mümkün olmadığı için tahvilin çalınma riski göz önüne alındığında Forex daha güvenilir olmaktadır. Tahvilden çok daha karlı yatırımlar Forex aracılığı ile yapılabilmektedir. Ancak yatırımcıların tahvili tercih etmelerinin esas nedeni; yatırımlarının toplam riskini azaltmaktır.

SORUNUZU SORUN

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

BİZİ TAKİP EDİN

15,482BeğenenlerBeğen
8,251TakipçilerTakip Et
12,545TakipçilerTakip Et

POUNDFX

ULUSLARARASI YATIRIM PLATFORMU ŞİMDİ POUNDFX TÜRKİYE'DE!

EN İYİ FOREX ŞİRKETLERİ

Yerli & Yabancı Tüm Aracı Kurumların Teknik Değerlendimeleri ve Karşılaştırmaları!

Çok Okunanlar